Τι θεωρούμε δυσκοιλιότητα στα παιδιά;
Η δυσκοιλιότητα ορίζεται ως η παρουσία σκληρών, αραιών ή δύσκολων κενώσεων. Στα παιδιά μπορεί να σημαίνει:
- λιγότερες από 2–3 κενώσεις την εβδομάδα
- επίπονη ή επώδυνη αφόδευση
- κόπρανα μεγάλου όγκου που μπορεί να φράζουν τη λεκάνη
- συχνά επεισόδια «λερώματος» (εγκόπρισης) λόγω υπερπλήρωσης του εντέρου
Είναι φυσιολογικό τα βρέφη να έχουν ακανόνιστες κενώσεις;
Ναι, ειδικά τα αποκλειστικά θηλάζοντα βρέφη μπορεί να έχουν από 1 κένωση μετά από κάθε γεύμα μέχρι και 1 κένωση κάθε 5-7 ημέρες, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα δυσκοιλιότητα, εφόσον τα κόπρανα είναι μαλακά και το μωρό δεν φαίνεται να υποφέρει.
Ποια είναι τα πιο συχνά αίτια δυσκοιλιότητας σε παιδιά και εφήβους;
- Λειτουργική δυσκοιλιότητα (χωρίς οργανικό αίτιο) – η πιο συχνή μορφή
- Διατροφή πτωχή σε φυτικές ίνες και υγρά
- Κατακράτηση κοπράνων λόγω πόνου σε προηγούμενη αφόδευση
- Στρες, αλλαγές στη ρουτίνα ή στην τουαλέτα (π.χ. στο σχολείο)
- Σπανιότερα: οργανικά αίτια όπως συγγενείς ανωμαλίες (νόσος Hirschsprung), ενδοκρινολογικά προβλήματα (υποθυρεοειδισμός), νευρολογικές διαταραχές.
Πώς μπορεί να εκδηλωθεί η δυσκοιλιότητα;
- Σκληρά και ξηρά κόπρανα
- Επίπονη αφόδευση, μερικές φορές με ραγάδες πρωκτού ή αίμα στα κόπρανα
- Φούσκωμα, κοιλιακός πόνος
- Απώλεια όρεξης ή ευερεθιστότητα
- Ακούσιο λέρωμα εσωρούχων (εγκόπριση) σε μεγαλύτερα παιδιά
Ποιες είναι οι πιθανές επιπλοκές;
Αν δεν αντιμετωπιστεί, η χρόνια δυσκοιλιότητα μπορεί να οδηγήσει σε:
- χρόνια κατακράτηση κοπράνων
- ραγάδες πρωκτού
- ακράτεια κοπράνων
- μείωση ποιότητας ζωής και ψυχολογική επιβάρυνση
Πώς αντιμετωπίζεται η δυσκοιλιότητα;
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την ηλικία και από το υποκείμενο αίτιο (π.χ. υποθυρεοειδισμός, νευρολογικές παθήσεις κ.α.):
- Βρέφη:
- Έλεγχος σωστής σίτισης
- Ήπιο κοιλιακό μασάζ, ποδηλατικές κινήσεις ποδιών
- Σε κάποιες περιπτώσεις, αλλαγή γάλακτος μετά από ιατρική οδηγία
- Παιδιά & έφηβοι:
- Διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες (φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής)
- Επαρκής ενυδάτωση
- Τακτική φυσική δραστηριότητα
- Εκπαίδευση του παιδιού να κάθεται στην τουαλέτα σε σταθερό πρόγραμμα (π.χ. μετά τα γεύματα)
- Χρήση υπακτικών μόνο με καθοδήγηση παιδιάτρου
Η θεραπεία είναι συχνά μακροχρόνια και χρειάζεται υπομονή και συνεργασία παιδιού–γονιών–παιδιάτρου.
Πότε πρέπει να ανησυχήσουν οι γονείς;
Η ιατρική αξιολόγηση είναι απαραίτητη όταν:
- η δυσκοιλιότητα ξεκινά από τη νεογνική περίοδο,
- υπάρχουν επίμονα συμπτώματα που δεν βελτιώνονται με απλές αλλαγές,
- συνυπάρχει αίμα στα κόπρανα (πέρα από μικρές ραγάδες),
- εμφανίζεται καθυστέρηση στην ανάπτυξη, απώλεια βάρους, πυρετός ή έντονοι πόνοι.
Πηγές:
- Tabbers, M. M., et al. (2014). Evaluation and Treatment of Functional Constipation in Infants and Children: Evidence-Based Recommendations From ESPGHAN and NASPGHAN. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition, 58(2), 258–274.
- Koppen, I. J. N., et al. (2016). Management of Functional Constipation in Children: Therapy in Practice. Paediatric Drugs, 18(5), 397–407.
- Mugie, S. M., Benninga, M. A., & Di Lorenzo, C. (2011). Epidemiology of Constipation in Children and Adults: A Systematic Review. Best Practice & Research Clinical Gastroenterology, 25(1), 3–18.
- American Academy of Pediatrics. (2022). Constipation. In Pediatric Care Online.
- Candy, D. C. A., & Edwards, D. (2011). Treatment of Functional Constipation: A Review. European Journal of Pediatrics, 170(9), 1059–1064.
