Ε: Τι θεωρείται «παχυσαρκία» σε παιδιά;
Α: Σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες, παχυσαρκία σε παιδιά ηλικίας ≥ 2 ετών ορίζεται όταν ο Δείκτης Μάζας Σώματος (BMI) είναι ≥ 95η εκατοστιαία θέση για την ηλικία και το φύλο. Η υπερβαρότητα (overweight) είναι το διάστημα μεταξύ της 85ης και της 95ης εκατοστιαίας θέσης για την ηλικία και το φύλο.
Ε: Πότε και πώς ελέγχουμε για παχυσαρκία;
Α: Οι οδηγίες συνιστούν:
- Ετήσιο screening όλων των παιδιών ηλικίας 2-18 ετών για υπερβαρότητα/παχυσαρκία μέσω μέτρησης σωματικού βάρους & ύψους και υπολογισμού BMI.
- Χρήση έγκυρων καμπυλών ανάπτυξης (growth charts) του αντίστοιχου πληθυσμού ή διεθνών όπως των CDC ή WHO.
- Όταν διαγνωστεί παχυσαρκία, αξιολόγηση για συνοδές παθολογίες (π.χ. υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, αντίσταση στην ινσουλίνη, ηπατική λιπώδη νόσο) και αξιολόγηση διατροφικών συνηθειών, φυσικής δραστηριότητας και ψυχολογικών συνιστωσών.
Ε: Ποιες είναι οι βασικές θεραπείες / παρεμβάσεις που προτείνονται;
Α: Οι οδηγίες αναφέρουν:
- Συμπεριφορικές παρεμβάσεις ως πρώτη γραμμή:
- Διατροφική καθοδήγηση που περιλαμβάνει βελτίωση της ποιότητας τροφής, μείωση θερμίδων όπου χρειάζεται.
- Αυξημένη φυσική δραστηριότητα — τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας/έντονης δραστηριότητας καθημερινά.
- Περιορισμός του χρόνου οθόνης (TV, tablets, κινητά).
- Συμμετοχή όλης της οικογένειας — υποστήριξη γονέων / φροντιστών.
- Φαρμακευτική αγωγή:
- Προτείνεται σε μεγαλύτερα παιδιά / έφηβους όταν οι συμπεριφορικές παρεμβάσεις δεν επαρκούν και όταν υπάρχουν επιπλοκές.
- Χειρουργική επέμβαση (βαριατρική χειρουργική):
- Για εφήβους με σοβαρή παχυσαρκία και σχετικές επιπλοκές, εφόσον πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια.
Ε: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την επιλογή θεραπείας;
Α: Μεταξύ των βασικών παραγόντων είναι:
- Η ηλικία του παιδιού και η φάση ανάπτυξης / εφηβείας.
- Ο βαθμός παχυσαρκίας (πόσο πάνω από το φυσιολογικό / πόσες εκατοστιαίες θέσεις).
- Η παρουσία συνοδών παθήσεων (π.χ. σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, δυσλιπιδαιμία, αρτηριακή υπέρταση, προβλήματα κίνησης-μυοσκελετικά, ψυχολογικά ζητήματα).
- Οι κοινωνικο-οικονομικές και περιβαλλοντικές συνθήκες (πρόσβαση σε υγιεινά τρόφιμα, χώρο για άσκηση).
- Οι προτιμήσεις της οικογένειας / πολιτισμικά θέματα.
Ε: Ποιες είναι οι αναμενόμενες αλλαγές / στόχοι θεραπείας;
Α: Οι οδηγίες τονίζουν:
- Δεν στοχεύουμε πάντα σε απώλεια βάρους αναγκαστικά, ιδίως σε μικρά παιδιά που ακόμα αναπτύσσονται — στόχος μπορεί να είναι σταθεροποίηση του βάρους ώστε το ύψος να “συγκλίνει” με το βάρος, δηλαδή το παιδί να μεγαλώνει χωρίς να επιδεινώνεται η παχυσαρκία.
- Αν υπάρχει απώλεια σωματικού βάρους, να είναι συνεχής, ασφαλής και βιώσιμη, με επίδραση στη βελτίωση των μεταβολικών δεικτών (γλυκόζη, λιπίδια, αρτηριακή πίεση).
Ε: Τι προτείνουν οι οδηγίες για να αντιμετωπιστεί το στίγμα και η ψυχολογική επιβάρυνση;
Α: Τα guidelines επισημαίνουν:
- Να αποφεύγεται ο στιγματισμός του παιδιού λόγω βάρους.
- Να γίνεται ψυχολογική εκτίμηση και υποστήριξη όπου χρειάζεται (π.χ. αυτοεκτίμηση, διατροφικές διαταραχές, άγχος / κατάθλιψη).
- Να εμπλέκεται η οικογένεια και το περιβάλλον — σχολείο, κοινότητα — ώστε να δημιουργείται υποστηρικτικό πλαίσιο.
Βιβλιογραφία
- Styne DM, Arslanian SA, Connor EL, Farooqi IS, Murad MH, Silverstein JH, Yanovski JA, et al. Pediatric Obesity — Assessment, Treatment, and Prevention: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2017;102(3):709-757. PMID: 28359099.
- Hampl SE, Hassink SG, Skinner AC, Armstrong SC, Barlow SE, Bolling CF, et al. Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Treatment of Children and Adolescents With Obesity. Pediatrics. 2023;151(2):e2022060640. PMID: 36622115.
- Ball GDC, Perez A, Nobles JD, Spence ND, Skelton JA, et al. Managing obesity in children: a clinical practice guideline. 2025.
- Yi DY, Kim SC, Yang HR, et al. Clinical Practice Guideline for the Diagnosis and Treatment of Pediatric Obesity: Recommendations from the Committee on Pediatric Obesity of the Korean Society of Pediatric Gastroenterology Hepatology and Nutrition. Pediatr Gastroenterol Hepatol Nutr. 2019;22(1):1-30. PMID: 30671370.
